Nhà thơ Dương Thanh Từ giới thiệu tập thơ ‘Bắc Kinh ngân nga ngõ hẻm’ tại TP.HCM sáng 4/9, trong khuôn khổ hoạt động Giao lưu văn học Việt - Trung năm 2026.
Nhà thơ Dương Thanh Từ là một trong những gương mặt nữ sĩ nổi tiếng nhất Trung Quốc hiện nay. Ngoài công việc sáng tác văn chương và mỹ thuật, bà còn có nhiều thành tựu trong lĩnh vực bảo tồn gốm cổ. Hiện tại, bà đang đảm nhận vai trò Viện trưởng Viện nghiên cứu nghệ thuật tử sa Trung Quốc.
Tập thơ “Bắc Kinh ngân nga ngõ hẻm” chứng minh tình yêu Bắc Kinh của nhà thơ Dương Thanh Từ. Không chiêm ngưỡng Bắc Kinh với tầm vóc một đô thị có nhiều thành tựu tiệm cận văn minh nổi bật thời hội nhập toàn cầu, chị thấu hiểu Bắc Kinh qua những ngõ hẻm được truyền tụng “có ba trăm sáu mươi con ngõ nổi tiếng, còn những ngõ vô danh thì nhiều vô kể”.
Trải nhiều thế kỷ thăng trầm, với không ít lần được đổi tên Kế Thành, U Châu, Trác Quận, Yên Kinh, Trung Đô, Đại Đô, Bắc Bình và chính thức lấy tên Bắc Kinh từ năm 1403 đến nay, đô thị này chất chứa những dấu vết thời gian trong mỗi cảnh vật. Với góc nhìn thật gần, nhà thơ Dương Thanh Từ phác thảo vẻ đẹp Bắc Kinh từ sự miêu tả một không gian hẹp “Lá thông trên núi Cảnh Sơn rủ xuống thành con dấu đóng trên mái hiên phía Bắc/ Những ngôi nhà một tầng trong ngõ tự mình dựng thành trang sách thủy mặc”, đến sự bái vọng một gốc cổ thụ: “Nó là một nhà thơ lặng im/ dùng bóng cành thưa nghiêng ngang/ viết nên bài thơ của đất trời/ Chỉ cần còn có tin tức của cõi người, cây già sẽ thay mầm mới, lại nở hoa, kết trái, đưa hương thơm hộ tống mùa màng”.
Ngõ hẻm Bắc Kinh đã tồn tại qua nhiều triều đại hưng phế. Ngõ hẻm Bắc Kinh đã che chở cho nhiều mệnh kiếp lênh đênh. Cho nên, ngõ hẻm Bắc Kinh đủ sức hấp dẫn để trở thành đối tượng phản ánh của văn học. Ngõ hẻm Bắc Kinh từng được đề cập trong một số tác phẩm văn xuôi, như “Tập sách về những ngõ hẻm ở năm khu phố trong kinh thành” của Trương Tước thời nhà Minh hoặc “Thần viên thức lược” của Ngô Trường Nguyên thời nhà Thanh. Bây giờ, bằng sự mềm mại thi ca, nhà thơ Dương Thanh Từ cung cấp cho công chúng những thước phim quay chậm về ngõ hẻm Bắc Kinh. Nhờ những thước phim quay chậm mà chị gọi là “ngã rẽ của gió và ánh nắng”, bất kỳ ai dù đã đến hay chưa đến Bắc Kinh, cũng vẫn thấy lưu luyến với ngõ Lạp Khố, Ngõ Bắc Hà, ngõ Bồn Nhi, ngõ Pháp Nguyên Tự, ngõ Lưu Hải, ngõ Tháp Gạch, ngõ Miên Hoa, ngõ Kính Thắng, ngõ Khánh Phong, ngõ Giáo Tử, ngõ Đại Tân Khai, ngõ Tiểu Tường Phượng…
Nhà thơ Dương Thanh Từ chú trọng những chi tiết để khái quát hồn vía ngõ hẻm Bắc Kinh. Chị phát hiện trên cánh cửa ở ngõ Ngụy Gia: “Những giọt sương từng ngưng đọng ở chỗ lõm trên khoen cửa trong mùa đông khắc nghiệt, trong những năm tháng được dấu vân tay của kiều bào nhiều lần in xuống/ Đã lưu lại những ký ức ấm áp”. Chị suy tư cùng câu liễn ở ngõ Tam Nguyên: “Mọi điều đều tốt lành, đều được đóng khung hài hòa khéo léo trong một ô vuông những câu bốn chữ/ Bút mực chơi với trí tuệ bất tận/ Mọi điều như ý, đều được chắt lọc từ trong những lời cầu mong vụn vặt hàng ngày của chúng ta/ Ngôn ngữ là vô hình nhưng được ban tặng một hình hài”.
Tập thơ "Bắc Kinh ngân nga ngõ hẻm" với bản dịch tiếng Việt. Ảnh: T.H.
Dù viết cụ thể về một vùng đất thi ca, thì tập thơ cũng không nhằm gánh vác trách nhiệm của một cuốn sách phong tục hoặc một cẩm nang du lịch. Với tập thơ “Bắc Kinh ngân nga ngõ hẻm”, nhà thơ Dương Thanh Từ đã gửi gắm thái độ trìu mến và ân cần của một phụ nữ đã gắn bó Bắc Kinh hơn hai thập niên. Chị chấp nhận “Men theo con dốc nghiêng vẫn còn ở đó nối liền ngày trước với hiện tại/ Hay in đầy dấu chân của những phỏng đoán” để chia sẻ “Những viên gạch trên bức tường xám xanh đã chứng kiến hoàng hôn từ hàng trăm năm/ Nó vẫn như xưa thấu hiểu sâu sắc nội hàm say đắm của niềm hạnh phúc”. Và chị đã dùng hơi ấm trái tim mình để bồi đắp ký ức cho ngõ hẻm Bắc Kinh: “Mỗi một tiếng rao/ Thời gian lại dài thêm một tấc/ Ánh nắng lại sáng thêm một lần/ Cuộc sống lại có thêm những ý tưởng mới”.
Tập thơ “Bắc Kinh ngân nga ngõ hẻm” của nhà thơ Dương Thanh Từ là khám phá thêm nét đẹp của những con ngõ hẻm Bắc Kinh.
H. Ngọc
Bài viết đóng góp, xin gửi về:
leanhpv@gmail.com
